Eskiden bir evde tek bir televizyon (TV) ve sınırlı sayıda TV programları ve kanalları varken artık günümüzde sayısız TV programları mevcut, ayrıca evlerimizde birden çok TV bulunmaktadır. Gün içinde TV ile geçirdiğimiz süre, eskiye göre çok daha uzun olmakla beraber; bunun dışında yapılabilecek ve farklı yönlerden gelişmemizi sağlayabilecek geziler, kitap okuma, tiyatroya gitme, spor yapma gibi etkinlikler giderek azınlıkta kalmaktadır. Sonuç olarak tek yönlü bir ilgi alanı üzerinde odaklanmış bulunmaktayız. Biz kontrol edebildiğimiz sürece TV’nun olumlu yönleri vardır. Ne yazık ki yanlış kullanımdan dolayı TV’nun, özellikle çocuklar ve gençler üzerinde sayısız olumsuz etkileri vardır.

TV’nu yasaklamak bir çözüm değildir; çünkü hayatımızın en önemli kitle iletişim araçlarındandır. Yani TV hiç yokmuş gibi davranmak ve çocuklara hiç izletmemek veya sürekli şekilde çocuklara TV izletmek doğru değildir. Dolayısıyla TV’la yaşamayı ve bilinçli zaman geçirmeyi öğrenmemiz gerekir. 0-3 yaş arası dönemde bebeğin; çevreden gelen sesleri işitmesi, eşyalara dokunması, tanıma ve keşfetmeye yönelik objeleri ağzına sokması, oyuncakları hareket ettirmesi, kişileri taklit etmesi, göz kontağı kurması, hareket eden objeleri takip etmesi, cee-e oyununu oynaması beynin gelişmesine katkıda bulunur. Yani bebeğe ne kadar çeşitli uyarıcı (dokunsal-işitsel-görsel) sağlanırsa beynin çeşitli bölümlerinin birbiriyle bağlantılar kurması o kadar artar. Bebek, çıkardığı seslere, yaptığı hareketlere anne veya babadan veya çevresindeki kişilerden tepki bekler. 0-3 yaş arası çocuklara TV izletmek daha sakıncalıdır çünkü bebeklerle konuşulmadığında, onların yaptıkları ve söylediklerine tepki verilmediğinde, dokunmalarına ve oyun oynamalarına fırsat verilmediğinde beyin gerektiği gibi sağlıklı gelişmeyebilir. TV tek yönlü bir iletişim aracı olduğundan TV’la karşılıklı bir ilişki söz konusu değildir. Bebekler üç boyutlu objelerle ilgilenirler. Oysa ki TV’daki görüntüler 2 boyutludur yani bebekler için yeterince anlamlı değildir. Tv İzlemeyi Artıran Etkenler Nelerdir? • TV’nun piyasa rekabeti ve gelişen teknolojiden dolayı daha ucuzlamış olması ve uygun ödeme koşullarının oluşması; dolayısıyla her kesim tarafından satın alınabilmesi. • Okur-yazar olma zorunluluğunu gerektirmemesi: Televizyonu okuma-yazma bilmeyen, çocuk, yaşlı, genç herkes seyredebilir. • Ekstra bir enerji harcamayı gerektirmemesi, TV oturulduğu yerden kolayca izlenebilir. • Evin en merkezi yerinde bulunması, Farklı kültürlere hitap etmesidir. Ne Yapmamak Gerekir? • Özellikle 0-6 yaş arası çocuklara uzun süreli olarak TV izletmemek. Çünkü bu dönemde beynin farklı etkinlikler yaparak gelişmesi önemlidir. • Çocuğun tek başına TV izlemesine ve TV programları seçmesine izin vermemektir. • Anne ve baba olarak olaylara ve görüntülere karşı abartılı tepkiler vermemeli ve aynı haberleri tekrar tekrar başka kanallarda arayarak izlememelidir. Çünkü Şirin’e göre, haber izlerken ebeveynin takınacağı kaygılı tutum, modelleme sürecindeki çocuğu etkileyecek ve belki de ebeveynin vermiş olduğu anlık tepkiler, çocukta daha kalıcı ve kaygı uyandırıcı stres etkenlerini tetikleyici uyaranlar olabileceklerdir. • Cinsel ve şiddet içerikli görüntüleri izletmemeliyiz. • Uyumadan önce TV seyrettirilmemelidir: Uyumadan önce öğrenilen bilgiler en kolay hatırlanır. Televizyonda eğitici olmayan bilgilerle zihnin doldurulmaması gerekir. Uyumadan önce ders ödevlerinin tekrarlanması bilgilerin ertesi gün daha kolay hatırlanmasına neden olur. • TV karşısında çocuğu beslememek ve uyutmamak: Daha sonraki yıllarda çocuklarda yeme ve uyum bozukluklarına neden olabilir. Nasıl TV İzlemek Gerekir? • Çocuğun yaşına ve düzeyine uygun programlar seçilmeli. • Anne-baba veya bir başkasıyla beraber TV izlenmeli ve izlenen olaylarla ilgili konuşulmalı ve tartışılmalı. Kremar ve Viera, ailenin önemini vurgulayarak, çocukla şiddetle karşılaştığında nasıl davranması gerektiği hakkında konuşan, birlikte düşünen ailelerde, TV’nun olumsuz etkilerinin azaldığı; hatta bu çocukların bu tür içerikleri izlerken olayları veya kişileri yargılayıp, gerçek hayatta kullanabilecekleri yararlı davranış biçimleri geliştirdiklerini iddia etmektedirler. • Hoffner’in yaptığı çalışmalara göre, bir başkasıyla beraber TV ‘da haber izleme hem çocukların medya mesajlarını daha iyi kavramalarını sağlar hem de korku tepkilerini yumuşatır. • TV seyrederken ışık açık olmalı: Gözlerin daha fazla yorulmaması için aydınlık bir ortamda TV izlemek daha uygundur. • Yemek yerken TV kapalı olmalı: Yemek ortamında aile bireylerinin birbiriyle iletişim içinde olması daha sağlıklıdır. • Ortalama TV’dan 2 metre mesafe uzaklıktan seyredilmelidir. • TV’nun arkasında daha fazla radyasyon bulunduğundan arkası sokağa doğru olmalı ve arkasında duvar dahi olsa kimse bulunmamalıdır. • Günde ortalama aralıksız en fazla 1 saat izlenmelidir. TV İzlemeyi Azaltabilmek İçin Neler Yapılabilir? • Anne-baba çocuğuna uygun bir model olmalıdır. • Haftalık program listesi yapılmalı: Evdeki bütün bireylerin hangi TV programlarını, hangi günlerde, hangi saatlerde ve ne kadar izlediklerini tespit etmek gerekir. • Buna göre TV süresinin 1/3’ünü azaltmakla işe başlanabilir. • Haftada bir veya birkaç gün “TV seyretmeme günleri” belirlemeli ve yerine yapılabilecek çok cazip etkinlikler sunmak gerekir. • Mümkün olduğunca TV açılmamalıdır. • Sadece müzik dinlemek için TV açılmamalıdır bunun yerine müzik seti kullanılmalıdır. • Çocuğun odasına TV konulmamalıdır. • TV evin en çok kullanılan yerine konmamalıdır. • TV ceza veya ödül olarak kullanılmamalıdır. Bu şekilde TV’nun değerini daha da arttırmış oluruz. • Fazla ve uygun olmayan programları seyretmenin ne gibi sakıncaları olabileceği çocuğa anlatılmalıdır. • TV izlemenin dışında yapılabilecek farklı etkinlikler çocuklara önerilmelidir. Beraber alışverişe gitmek, kek pişirmek, arabayı yıkamak, çiçekleri sulamak, tamir yapmak, yürüyüş yapmak, bisiklete binmek, kitap okumak, saklambaç, borsa, kızma birader, bil bakalım kim?, amiral battı, tabu oyunlarını oynamak gibi. Bütün bu etkinlikler başta aile üyelerinin birbiriyle iletişimini sağlar. Aynı zamanda çocuklarda; sorumluluk ve kendine güven duygusunun gelişmesini, anne-babayı model alarak onlarla kendilerini özdeşleştirmelerini, bekleme ve yenilmeyi öğrenmelerini, dikkat süresinin uzamasını, el becerilerini geliştirmesini sağlar.